Damakçılık Bayırı Anıt Yazıtı

0

25 Nisan çıkarmalarıyla başlayan kara savaşları, karşılıklı tahkim edilen siperlerle bir süre sonra sabit mevkiiler haline gelmiştir. Bir türlü ilerlemeye ve netice almaya muvaffak olamayan itilaf kuvvetleri, suvla körfezinden yapılacak bir çıkarma ile Kocaçimentepe ve Conkbayırı hattını ele geçirmeyi planlarlar. Savunmanın da oldukça zayıf olduğunu düşündükleri bu mevkii ye asker sevkine mani olmak için de çıkarmadan bir gün önce yoğun siper hucumlarına kalkılmıştır. Kanlısırt en kanlı çarpışma anlarına sahne olur. Aynı zamanda Arıburnu’nda az sayıdaki birliklerimize ani baskınlarla ağır kayıplar verdirlir ve bu arada “Damakçılık Bayırı” İngilizler tarafından ele geçirilir.

7 Ağustos sabahı 20.000 kişilik İngiliz-Anzak karma kuvveti suvla körfezinden çıkarma yapar. Gerçekten de karşılarında onlara mani olacak büyüklükte bir birlik yoktur. Fakat, komuta kademesindeki eksiklikler, araziyi bilmeyip kaybolan birlikler, su tanklarının unutulması gibi olumsuzlukların üzerine az sayıdaki birliklerin kahramanlığı eklenince istenilen başarı yine elde edilemez.

Olayların devamını Dr.Tuncay Yılmazer’in “Anafartalar’dan Conkbayırı’na… En uzun beş gün” başlıklı makalesinden okuyalım:

6-10 Ağustos 1915 günleri, Dominyon birliklerinin zaferin eşiğinden, bozgunu her açıdan hissettikleri saatlere doğru sürüklendikleri günlerdir. Ordumuzun komutanı Alman Liman von Sanders Paşa’nın emriyle iki tümenlik yardım kuvveti Bolayır’dan 36 saat içerisinde yetişir. Dağılmak üzere olan Türk birlikleri, özellikle Esat Paşa’nın kararlı ve soğukkanlı tutumuyla bu buhranı atlatmayı başarmışlardır. İnisiyatif Türklerin eline geçmiştir. Liman Paşa, 8 Ağustos sabahı hemen hücuma geçilmesini emreder. Ancak başlangıçta Anafartalar Grup Komutanı olan Ahmet Fevzi Bey (İngilizlerin zannedildiği kadar iyi durumda olmadığını da gördüğünden) askerin yorgunluğunu ileri sürerek hücumun ertelenmesini ister. Ahmet Fevzi Bey’in, taarruz emrini dinlemeyip Alman komutanla yaptığı tartışma sonucunda görevden alınması, M. Kemal’in “Anafartalar Kahramanı” olarak tarihe damgasını vurmasına vesile olacaktır. Müttefik harekâtının başlamasından kısa bir süre önce 19. Tümen Komutanlığı’ndan, Anadolu yakasındaki aktif çarpışmalardan uzak 15. Kolordu Komutanlığı’na atanan Mustafa Kemal, yeni görevine başlamadan Esat Paşa tarafından Liman Paşa’ya önerilecek ve “Kolordu Komutanı” sıfatıyla Anafartalar Grubu’na ataması yapılacaktır. (15. Kolordu’ya tayin edildiğine dair, pek bilinmeyen atama kararnamesini içeren belge Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunmaktadır.)

Anafartalar Ovası ve Damakçılık Bayırı’ndaki İngiliz birlikleri 9 Ağustos’ta ağır bir yenilgiye uğrar. “Birinci Anafartalar Muharebesi” kazanılmış, hemen ardından en önemli cepheye sıra gelmiştir. Conkbayırı!.. Her iki tarafın da birbirine üstünlük sağlayamadığı bu tepe, 10 Ağustos 1915’te tarihin gördüğü en kanlı taarruzlardan birine sahne olur. Binlerce Mehmetçik, İngilizlerin ve Yeni Zelandalıların hiç beklemedikleri bir anda, şafak sökmeden hemen önce, baskın süngü hücumuna geçerler. General Baldwin de dâhil olmak üzere çok sayıda İngiliz subayı ve askeri ölür. Müttefik Ordusu Başkomutanı Hamilton, gıptayla karışık bir hüzünle Conkbayırı bozgununu anlattığı raporunda; “Türkler birbirinin ardından fütursuz ve büyük bir cesaretle ‘Allah! Allah!’ sesleriyle çatışmaların tam ortasına dalıyorlardı. Hakikaten çok cesur ve kahramanca savaştılar” diye yazacaktır. Bugün Conkbayırı’ndan Şahinsırtı’na, Ağıldere’ye ve Anafartalar Ovası’na bakan birisi o buhranlı günlerin heyecanını mutlaka kalbinde hissedecek, Allah’ın adıyla, en ufak bir tereddüt göstermeden ölüme atılan kahraman Mehmetçiklerimizi rahmetle anacaktır. ww.geliboluyuanlamak.com

İşte Damakçılık Bayırındaki bu anıt, 9 Ağustostaki bu zaferin hatırasını yaşatır. Anıtın üzerinde şöyle yazmaktadır:

“Anafartalar Grup Komutanı Albay Mustafa Kemal, 7. Tümeni 9 Ağustos 1915 günü Damakçılık Bayırı’na taarruz ettirerek, Anzak kolordusunun, 9.İngiliz kolordusuyla işbirliğini ve Kocaçimentepe yönünde belirecek tehlikeyi önledi.”

Anıtın yerini işaret eden tabelada “Damakçılık Bayırı” yerine yanlış olarak “Damakçılbayırı” yazılmış. En kısa zamanda düzeltilmesi dileğiyle…

Share.

Yorum Ekle